Wat is cataract

Wat is cataract

Wat is cataractCataract wordt ook wel staar genoemd en is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van slecht zien. In de derde wereldlanden is het zelfs de grootste veroorzaker van blindheid. De aandoening heeft slechts weinig invloed op het complete gezichtsveld, maar zorgt voor een constant wazig zicht.

Cataract

Cataract wordt ook wel staar genoemd en is wereldwijd de belangrijkste oorzaak van slecht zien. In de derde wereldlanden is het zelfs de grootste veroorzaker van blindheid. De aandoening heeft slechts weinig invloed op het complete gezichtsveld, maar zorgt voor een constant wazig zicht.

Hoe ontstaat het?

De ooglens ligt achter de pupil en bestaat uit eiwitten die ervoor zorgen dat de lens transparant is, zodat er licht doorheen geleid kan worden. Het opgenomen licht wordt gebundeld op het netvlies waardoor de registratie van beelden ontstaat. Deze beelden worden doorgestuurd naar de hersenen. Een normale, gezonde lens is doorzichtig en helder. Het wazige zicht als gevolg van cataract ontstaat door aftakeling van deze eiwitten. De eiwitten gaan agglutineren en oxideren, waardoor de transparantie van de lens van het oog vermindert. De lens gaat verkleuren en wordt eerst geel, dan groen, vervolgens oranje en uiteindelijk bruin. Door de aandoening wordt de ooglens troebel door het verschijnen van opaciteiten (witte vlokken of wolkjes) in de lens, waardoor de lichtstralen worden gestoord in hun beloop. Hierdoor worden contouren en kleuren niet meer goed overgebracht. Een onscherp beeld op het netvlies is het gevolg.

Risicofactoren

Hoe de ooglens exact vertroebeld raakt, is niet bekend. Een belangrijke factor lijkt het minder goed verlopen van de stofwisseling in het oog. Door het ouder worden vermindert de doorlaatbaarheid van het kapsel van de lens, waardoor het overige gedeelte van de lens in mindere mate van voedingsstoffen en zuurstof wordt voorzien. Ouderdomsstaar is dan ook de vorm van staar die het meest voorkomt. Om en nabij de helft van alle mensen tussen de 50 en 65 jaar heeft al symptomen, hoewel hier dan meestal nog geen hinder van ondervonden wordt. De meeste mensen ondervinden problemen vanaf 75 jaar; vanaf deze leeftijd nemen het zicht duidelijk af.
Andere risicofactoren zijn:

  • de langdurige inname van corticosteroïden (bijvoorbeeld bij de behandeling van chronische longaandoeningen);
  • diabetes (vaak ontstaat cataract al op jonge leeftijd);
  • ongezonde leefgewoontes (weinig fruit en groente);
  • roken (rokers lopen 24 keer zoveel risico op lensvertroebeling);
  • een klap op het oog of iets in het oog krijgen;
  • stofwisselingsziekten (bijvoorbeeld suikerziekte);
  • spierdystrofie;
  • dialyse;
  • geslacht (staaroperaties worden voor 35% bij mannen en voor 65% bij vrouwen verricht);
  • zonlicht;
  • oogziekten;
  • erfelijkheid/aangeboren afwijkingen.

De beste voorzorgsmaatregelen die kunnen worden genomen om problemen te voorkomen zijn:

  • de suikerspiegel van het bloed controleren bij diabetes;
  • gezond eten;
  • stoppen met roken;
  • bij werk en sporten oogbescherming dragen om verwondingen te vermijden;
  • een zonnebril dragen op zonnige dagen;
  • regelmatig de ogen laten checken door een oogarts.

Ontwikkeling van staar

De ontwikkeling kan een aantal maanden tot wel 10 jaar in beslag nemen vóór u er daadwerkelijk last van ondervindt. De mate en snelheid van verslechtering verschilt van persoon tot persoon en hangt af van de plaats waar de vertroebelingen beginnen. Hoewel de aandoening in één van de ogen begint, raken op den duur meestal beide ogen aangetast.

Wat zijn de symptomen van cataract?

  • heeft u een wazig zicht, lijkt alles mistig en neemt u minder details waar, dichtbij (bijvoorbeeld tijdens het lezen) en op afstand (bijvoorbeeld bij het autorijden);
  • kunt u last krijgen van lichtschuwheid en dubbel zien, wat ontstaat door verstoorde lichtbreking in de vertroebelde lens;
  • ervaart u een verminderde kleurperceptie, alles is grauwer;
  • kunnen beelden vervormd raken;
  • kan er straalvorming of verstrooiing ontstaan (lijkt op de lichten van een tegenligger gezien door een natte autoruit);
  • heeft u meer licht nodig bij het lezen omdat de lens het licht tegenhoudt;
  • kunt u uw verre scherptezicht verliezen en in grotere mate bijziend (myopie) worden.

Bij een totale cataract is de beeldwaarneming helemaal verdwenen en ziet u alleen nog verschil tussen donker en licht.



Verschillende soorten

Er zijn verschillende soorten en het type is afhankelijk van de plaats in de lens waar de vertroebeling ontstaat. Een ooglens is opgebouwd uit de kern (nucleus), de schors (de buitenste schil of cortex genaamd) en het lenskapsel (een soort zakje waar de lens zich in bevindt). Een combinatie van verschillende soorten is ook mogelijk.

Nucleair

  • begint in de kern van de lens;
  • wordt meestal snel ontdekt;
  • zorgt voor mistig zicht, lichtverstrooiing, vervorming van beelden en dubbel zien;
  • heeft als gevolg dat u tijdelijk weer beter dichtbij kunt zien;
  • is de meest voorkomende soort.

Corticaal

  • begint in het buitenste corticaal deel van de ooglens als straalvormige vertroebeling;
  • zorgt ervoor dat opaciteiten zich van de buitenkant van de lens naar het centrum ervan uitbreiden. Bereiken de vertroebelingen het centrale gedeelte van de lens, dan ontstaat er gezichtsverlies.
  • komt vaker voor bij mensen met diabetes.

Capsulair

  • zorgt voor vertroebeling van het kapsel zelf.
  • Subcapsulair
  • begint als klein vlekje in het midden van het achterste deel van de lens en wordt steeds groter;
  • zorgt voor problemen bij het lezen en wazig zicht buitenshuis;
  • wordt ook wel cortisone-cataract genoemd, omdat het vooral voorkomt bij mensen die behandeld worden met corticosteroïden.

Behandeling

Heeft u staar, maar kunt u nog probleemloos uw werk verrichten en uw hobby’s beoefenen? Dan hoeft u zich niet te laten behandelen. Het beste kunt u met uw arts de mogelijkheid van een ander soort brillenglazen bespreken. Ervaart u wel problemen in uw dagelijkse leven? Dan kunt u uw gezichtsvermogen laten herstellen door een cataractoperatie.
Patiënten kunnen verschillende indicaties om tot een operatie over te gaan hebben:

  • het verbeteren van de visus (gezichtsscherpte). Bij de meeste staaroperaties is dit het beoogde doel;
  • een patiënt heeft in de onderzoekskamer een goede visus, maar een slecht zicht bij zonlicht of bij autolampen van tegenliggers. De patiënt kan dan baat hebben bij een operatie, om zo de problemen bij verblindend licht te verminderen;
  • bij patiënten met een ernstige netvliesaandoening kan worden gekozen voor een staaroperatie met als doel het verkrijgen van een helderder beeld. Het toenemen van het zicht is dan niet het uiteindelijke doel;
  • een staaroperatie kan ook worden verricht als voorbereiding op een ander soort oogoperatie. Hierbij valt de denken aan een glasvocht- of netvliesoperatie. Ook bij deze operatie is het toenemen van het zicht niet het uiteindelijke doel.

Het aangetaste gezichtsvermogen wordt niet meer beter, maar gaat langzaam steeds verder achteruit. De enige afdoende behandeling is het laten weghalen van de troebele lens het laten implanteren van een kunstlens.
De ingreep vindt plaats tijdens een ziekenhuisopname van slechts enkele uren. De operatietechniek heet pacho-emulsificatie. Phaco-emulsificatie betekent “het verpulveren en opzuigen van de lens”. Er wordt geopereerd met gebruikmaking van lokale anesthesie door middel van druppeltjes. Er wordt een incisie van 2,2 tot 2,5 mm gemaakt aan de rand van het hoornvlies. Zo wordt het kapsel van de ooglens bereikt. In de lens zit de lenskern, die, wanneer u ouder wordt, donkerder en harder wordt. Om de lenskern zit de lensschors. Dit alles wordt overkoepeld door een omhulsel, het lenskapsel. Door een ronde opening in dit kapsel verpulverd de arts, met behulp van ultrasone trillingen, de lens, waarna deze wordt weggezogen.
Na het verwijderen van de troebele lens, plaatst de arts een vouwbare kunstlens in het lenszakje. Dat gaat eenvoudig, omdat deze kunstlens een ronde schijf met flexibele pootjes is. Eenmaal op zijn plaats in het oog vouwt de kunstlens zich open, waarna de pootjes zich vastzetten in het lenszakje. De operatiewond sluit zichzelf; er zijn geen hechtingen nodig. Na de ingreep ziet u nog een dag een beetje wazig, maar daarna is uw zicht heel snel weer scherp en helder. Heeft u staar aan beide ogen, dan zal het andere oog ongeveer een maand na het eerste oog geopereerd worden.

Nabehandeling

Een dag en een week na de operatie gaat u op controle bij uw arts. Om het oog optimaal te laten genezen, krijgt u oogdruppels die u een maand lang moet gebruiken. U kunt overdag het beste een bril of zonnebril dragen om het oog tegen stof en vuil te beschermen. Voor ’s nachts wordt gedurende de eerste week het gebruik van een oogschelp geadviseerd. U mag niet in uw ogen wrijven, bukken, tillen of andere zware inspanningen verrichten. Ongeveer een maand na de ingreep gaat u op controle en zal er een aangepaste bril worden voorgeschreven.
Soms kan het, maanden of zelfs jaren na een staaroperatie, lijken of de symptomen terugkomen. Er is dan sprake van secundair cataract of nastaar. Nastaar ontstaat, wanneer na de operatie resten van cellen van uw troebele ooglens aan het kapsel van de lens zijn blijven plakken. Deze achtergebleven cellen kunnen zich gaan vermeerderen, waarna ze een ondoorzichtige laag kunnen veroorzaken. Hierdoor kan uiteindelijk ook het kapsel troebel worden, waardoor de gezichtsscherpte weer vermindert. Het is dus het zakje dat troebel wordt, niet de kunstlens zelf. De klachten die bij nastaar passen, zijn dezelfde klachten als bij cataract. Nastaar kan poliklinisch behandeld worden. Dit gebeurt d.m.v. een laser via een opening in het achterste gedeelte van het lenszakje. U kunt na de ingreep, dezelfde dag nog, weer beter zien.






                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   

Auteur: stijnbracke
Aantal keer gelezen: 77x
Toegevoegd: 09-09-2021 15:41
Gewijzigd: 10-09-2021 10:01

Relevante links

Categorieën

Er zijn reeds 3008 artikelen toegevoegd op deze website.
De copyrights van infobron.nl zijn van toepassing!